اطلاعاتی در مورد آزمایش های استاندارد خودرو
مقدمه:
توسعه روندی پیوسته و همیشگی است. بنابراین برای توسعه هیچ ایستگاه آخری وجود ندارد.در این میان استانداردها در فضایی ناپایدار همواره دستخوش تغیراتی در راستای بهینه سازی خواهند بود. در چنین فضا و ساختاری اگر حداقل ها را در نظر داشته باشیم، فاصله ها مرتبا رو به افزایش خواهد بود. برای دوری جستن از چنین شرایطی باید هدف های بالاتری را در افق های دور دست پیش رو داشت. در اینجا حداقل ها جای خود را به باید ها میدهد. بایدهایی که در استانداردهای نوین و بازار جهانی مفهوم پیدا می کند. روند شتابان دگرگونی های قرن جاری برای صنایع ایران از جمله صنعت خودرو سازی به مثابه زنگ خطری است که در گستره اقتصادی کشور به گوش میرسد . بسیاری این خطر را احساس کرده اند زیرا فاصله های موجود در زمینه استاندارد سازی در حال کاهش است . استاندارد ISO 9000 و QS 9000 با تاخیری همه ساله به کشور ما آمد در حالی که استاندارد خودروسازی ISO-T-S (16949) به طور همزمان با حیات در ایران مطرح شد. گویا تلاش های ملی که در راستای حیاتی شدن انجام صورت میگیرد به ثمردهی رسیده است.
تعریف استاندارد:
علامت استاندارد نشان مرغوبیت کالاست و اجناس یا خدماتی که هیچ نشان استانداردی بر خود ندارند، برای استفاده و خرید بههیچ عنوان مناسب نیستند . شاید نتوان تعریف خیلی دقیق و صحیحی از استاندارد ارایه کرد، ولی بهطور کلی میتوان اینگونه عنوان کرد که استاندارد آزمایشها و مطالعات گذشته برای نتیجهگیری و استفاده در آینده است. وشاید هم بارها شنیده اید كه این وسیله استاندارد است یا فلان وسیله استاندارد نبود و اتفاق بدی افتاد. هیچوقت فكر كرده اید كه استاندارد یعنی چه ؟ استاندارد یعنی نظم و قانون . هر كاری كه طبق اصول منظم و مرتب انجام شده باشد می گویند طبق استاندارد است و مهر استاندارد دریافت می كند. شاید نتوان تعریف خیلی دقیق و صحیحی از استاندارد ارایه کرد، ولی بهطور کلی میتوان اینگونه عنوان کرد که استاندارد آزمایشها و مطالعات گذشته برای نتیجهگیری و استفاده در آینده است. استانداردها اما تنها مربوط به کالا نمیشوند، بلکه بسیاری از خدمات را نیز شامل میشوند. باید قبول کرد هر کالا و یا هر نوع خدماتی باید در یک چارچوب مشخص ارایه شود و این چارچوبها را میتوان با استاندارد تعریف کرد. در دنیای امروزی تقریباً تمامی کشورها برای خود یک استاندارد ملی دارند. استاندارد باعث مي شود كه ما با خيال راحت، كالا و خدمات مورد نياز خود را انتخاب کنیم و بدانيم كه انتخاب ما مشکلی برای ما ایجاد نمیکند . اگر استاندارد نباشد ، زندگي بسيار پر خطر و حادثه آفرين خواهد شد. اجراي استانداردها منجمله استانداردهاي ملي ايران به نفع تمام مردم و اقتصاد كشور است و باعث افزايش صادرات و فروش داخلي و تأمين ايمني و بهداشت مصرف كنندگان و صرفه جوئي در وقت و هزينه ها و در نتيجه موجب افزايش درآمد ملي و رفاه عمومي و كاهش قيمتها مي شود. موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران (isiri) • استاندارد اروپا • استاندارد آمریکا • ایزو • استاندارد DIN آلمان • استاندارد TUV • استاندارد حلال استاندارد به طور کلی از جنبه های مختلف: اهداف استاندارد: 1) صرفه جوئي كلي در مصرف نيروي انساني ، مواد ، انرژي و ... 2) حمايت از مصرف كننده 3) حفظ ايمني و بهداشت و محيط زيست 4) ايجاد ارتباط بهتر اصول استاندارد: 1) استاندارد كردن عمل ساده سازي است كه در نتيجه تلاش دسته جمعي و آگاهانه اعضاء جامعه بوجود آمده و مستلزم كاهش بسياري از موضاعات است. 2) استاندارد كردن فعاليتي است اجتماعي و اقتصادي 3) نشر يك استاندارد ارزشي ندارد مگر اينكه به اجرا درآيد و اين امر نياز به برنامه ريزي هاي مناسب و فداكاري عده اي براي دستيابي به منافع عمومي دارد. 4) استاندارد كردن از طريق تهيه يك استاندارد ، انتخاب و سپس تثبيت آنچه انتخاب شده است ، انجام مي گيرد. 5) استانداردها بايد در فواصل زماني معين مورد بازنگري و در صورت لزوم مورد تجديد نظر قرار گيرد. 6) هنگام كاركرد با استاندارد ويژگيهاي يك محصول بايد روشهاي آزمون مربوطه را نيز در استاندارد هاي ديگر جستجو نمود. 7) لزوم اجراي اجباري استانداردهاي ملي بايد به دقت مورد توجه قرار گيرد. فوايد استاندارد كردن: 1) از نظر توليد كننده - بكارگيري قواعد اصولي در فرآيندهاي ساخت - كنترل بهتر فرآيندها ، مواد و انرژي - جلوگيري از تلفات مواد و انرژي - افزايش سرعت توليد - كاهش ذخيره سازي در مورد مواد اوليه و محصولات - كاهش انواع (صرفه جوئيهاي كلي) - موفقيت در امر فروش و سود دهي - سهولت برقراري ارتباط 2) از نظر مصرف كننده - اطمينان از كيفيت محصول - قابليت تعويض پذيري - سهولت برقراري ارتباط 3) از نظر متخصصين - بكارگيري روشها و مواد پذيرفته شده جهت سهولت و تسريع طراحي ، انتخاب و ... - سهولت بهبود و توسعه محصولات و فرآيندها - افزايش اطلاعات و دانش فني در رابطه با خواص، امكانات و كاربرد مواد - راهنمائي به منظور تنظيم تحقيقات و برنامه هاي توسعه 4) از نظر تجارت - به حداقل رساندن تأخير مكاتبات و مذاكرات ناشي از تعيين مشخصات سفارشات ناقص يا غير دقيق - وجود اصول عملي و كاربردي جهت پذيرش يا مرجوع نمودن كالا و ارزيابي شكايات و اعتراضات مربوط به قراردادها - انواع استاندارد : (صفحه بعد) استاندارد ها مورد استفاده را به چهار دسته ملي، بين المللي ، منطقه اي و كارخانه اي تقسيم كرده اند . استانداردهاي ملي شامل دو دسته استاندارد هاي اجباري و استاندارد هاي تشويقي است . الف) استاندارد اجباري : منظور از استانداردهاي اجباري آن نوع استانداردي است كه اجراي آن در كشوربه ترتيبي كه در قانون مقرر شده است براي مصرف در داخل كشور يا صادرات ويا هر دو الزامي است . ب) استانداردهاي تشويقي : اجراي تشويقي استاندارد ها منحصرا به آن دسته از كارخانجات و واحد هاي توليدي است كه داوطلب استفاده از خدمات فني ونظارت موسسه بر كيفيت توليدشان هستند واين اقدام به منظور كمك به بهبود كيفيت توليدات داخلي انجام مي گيرد . رعايت استانداردها در توليدات صنعتي ، ضايعات را كاهش داده وباعث ارتقاء كيفيت كالا خواهد شد . هر محصول صنعتي كه به ثبت رسيده باشدونيز كنترل كيفيت (بعد از اتمام خط توليد) روي آن صورت بگيرد ، بالطبع بايد داراي استانداردي باشد . در سراسر جهان كليه كمپاني ها و كارخانه ها براي توليدات خود داراي استاندارد خاصي هستند . انواع آزمایش های موجود در خودرو سازی براساس استانداردها:(خودروی کاروان): بطور كلي آزمايشات انجام شده برروي خودرو به دو دسته عمده زير تفكيك ميگردد : الف – آزمايشات تاييد قطعات و مجموعهها ب – آزمايشات تاييد كلي خودرو كه به ترتيب به آنها پرداخته خواهد شد. الف – آزمايشات تاييد قطعات و مجموعهها : در طول مسير طراحي خودرو پس از انجام فرآيند طراحي هر قطعه و مجموعه و ساخت نمونه آن توسط سازنده مربوطه مجموعهاي از آزمايشات گوناگون روي نمونه ارسالي انجام گرفته و تنها پس از گذراندن اين آزمايشات قطعه تاييد شده است. نوع و شيوه اين آزمايشات بسته به حساسيت قطعه متغير بوده است ولي در يك ديدگاه كلي بصورت زير قابل تفكيك است : - تست ابعادي - تست عملكردي - تست مواد - تست عمر تستهاي فوق عمدتاً بوسيله مركز طراحي خودرو و يا سازندگان قطعات انجام گرديده و در هر مورد خاص در صورت نياز دستگاه تست مورد نياز ساخته ميشود. درزمينه قطعاتي كه از منابع خارجي تهيه ميشود صلاحيت منبع تأمين قطعات مورد بررسي قرار گرفته و تنها از منابع شناخته شده و معتبر قطعه تهيه ميشود. ب – آزمايشات تاييد كلي خودرو به منظور تضمين كيفيت خودرو، پس از ساخت پيشگونه نهايي (Final Prototype) مجموعه آزمايشاتي بر روي انجام شده است. گذرانيدن اين آزمايشات لازمه دستيابي به كيفيت لازم براي عرضه به بازار مصرف بوده است. كليه آزمايشات فوق الذكر بر اساس استانداردهاي جهاني خودرو همچون ISO JIS و ECE صورت گرفته است. بطور كلي اين آزمايشات به دو دسته زير قابل تفكيك هستند. 1- آزمايشات عملكردي اين آزمايشات بمنظور برآورد عملكردهاي متفاوت خودرو انجام شدهاند و بشرح زير ميباشند : - آزمايش حداكثر سرعت - آزمايش شتابگيري - آزمايشهاي مصرف سوخت - آزمايش ميزان گازهاي آلاينده خروجي اگزوز - آزمايشهاي خوش فرماني - آزمايشهاي راحتي سفر - آزمايشهاي ترمز گيري كليه آزمايشات فوق با بهره گيري از ابزارهاي پيشرفته بوسيله دستگاههاي تست مربوطه، در جاده و يا در دو حالت بنا بر استاندارد تست شده و نتايج بدست آمده است. 2- آزمايشات عمر و دوام دارا بودن عمر و دوام مناسب از مشخصههاي مهم هر خودرو است. براي خودروها معمولاً عمري معادل 000/200 كيلومتر كاركرد در شرايط كاري نرمال در نظر گرفته ميشود. جهت تاييد اين ويژگي علاوه بر آزمايشات عمر و دوام انجام شده بر روي قطعات و مجموعهها، كل خودرو نيز آزمايش ميشود. بديهي است تست خودرو از طريق پيمودن اين مسافت مدت زمان بسيار طولاني لازم خواهد داشت لذا بنابر روشهاي متداول جهاني با طراحي يك روش استاندارد تست شامل طي مسيرهاي خاكي، جاده، ترافيك شهري، دست اندازهاي تعريف شده كه در مجموع يك شرايط كاري سنگين را شبيه سازي ميكنند، معادل 000/200 كيلومتر كاركرد در شرايط نرمال با كاركرد 000/20 كيلومتر در اين شرايط شبيه سازي شده است. خودرو در مراحل متعدد و پس از طي مسافتهاي مشخص بازديد شده و نتيجه مشكلات احتمالي ثبت ميگردد. خودروي كاروان يك خودروي سواري خانوادگي است كه ديدگاه اصلي در طراحي آن ايجاد ايمني و راحتي براي خانوادهها به هنگام طي مسيرهاي شهري و مسافرتها و گردشهاي بين شهري است، اين خودرو ظرفيت حمل هفت سرنشين را داشته و فضاي گسترده داخلي آن آسايش و راحتي مضاعفي براي سرنشينان فراهم ميآورد. كليه سيستمها و مجموعههاي بكار گرفته شده در اين خودرو به تحقق اهداف طراحي كمك ميكنند. سرعت و شتاب مناسب با بهره گيري از موتور و سيستم انتقال قدرت كار راحتي سفر ناشي از سيستم تعليق بهينه فرمان پذيري مناسب بكمك سيستم فرمان هيدروليك همراه با قابليت تنظيم موقعيت غربيلك فرمان، سيستم تهويه مطبوع مناسب، شيشه بالابر برقي و سيستم صوتي چهار باند از عمده مشخصات بارز اين خودرو است كه عمدتا مورد توجه مصرف كنندگان نيز ميباشند. ويژگي بارز و متخصص بفرد اين خودرو دستيابي، به كليه امكانات رفاهي و مشخصات عملكردي فوق در عين پايين نگاه داشتن مصرف سوخت خودرو تا حد چشمگيري ميباشد. اين ويژگي ناشي از طراحي بهينه سيستم انتقال قدرت و شكل آيروديناميك خودرو است. در كنار اين ويژگيها، بكارگيري سيستم هوشمند اطلاع رساني و ايمني نيز در اين خودرو بصورت انتخابي پيش بيني شده است كه بنابر تقاضاي استفاده كننده قابل نصب ميباشد. علاوه بر مصارف خانوادگي و شخصي كه بعنوان استفاده كنندگان اصلي اين خودرو مدنظر ميباشند، خودروي كاروان در مصارف خدماتي همچون سرويسهاي خاص و تشريفات و به منظور نقل و انتقال هيئتها و گروههاي كاري نيز ميتواند بسيار كارا باشد. در كنار امكانات رفاهي و ويژگيهاي عملكردي ذكر شده، نماي زيباي خارجي و استحكام و دوام خودرو جايگاه ويژهاي بر آن فراهم ميسازد. فصل سوم عملكرد خودرو عملكرد خودرو 1-3) حداكثر سرعت و قابليت شتابگيري خودرو (Maximum Speed and Aceeleration) بر اساس آزمايشات انجام شده براي ارزيابي، حداكثر سرعت و قابليت شتابگيري خودرو كه بر اساس استانداردهي JISD 1014 , 1016 انجام شده است، حداكثر سرعت خودرو برابر با 150 كيلومتر بر ساعت و زمان شتاب گيري خودرو از سرعت صفر تا سرعت 100 كيلومتر بر ساعت 3/25 تائيد بدست آمده است كه نشان ثانيه بدست آمده است كه نشان دهنده قابليت مناسب خودرو در مقايسه با خودروهاي مشابه و مقادير مورد انتظار در بازار است. 2-3) مصرف سوخت (Fuel Consumption) تستهاي متعددي در شرايط كاري متفاوت مطابق استانداردهاي در جاده و بكمك شاسي دينامومتر انجام شده است كه همگي مويد مصرف سوخت بسيار كم خودرو كاروان ميباشد تا جايي كه مصرف سوخت خودرو در وضعيت رانندگي اقتصادي (Economic) كه معادل حركت با سرعت 70 كيلومتر بر ساعت است به حدود 75/8 ليتر براي هر 100 كيلومتر ميرسد كه براي خودرويي در اين كلاس بسيار مناسب است. 3-3) راحتي سفر (Ride) راحتي سفر خودرو كاروان مبتني بر روش شركت فورد و بكمك دستگاه شبيه سازي ارتعاشات جاده برآورده شده است. براساس نتايج بدست آمده عدد مشخصه راحتي سفردر اين روش (Ride No.) براي خودروي كاروان (در جادههاي صاف) 8/10 ميباشد. اين در حالي است كه مطابق همين روش اين عدد مشخصه براي خودرو نيسان z24 كه از نقطه نظر سيستمهاي مكانيكي خودروي مبنا بوده است، 13/5 و براي خودروهاي پيشرفته و مطرح از اين كلاس حدود 12 ميباشد. اين اعداد مويد ميزان بهبود راحتي سفر اين خودرو نسبت به خودروي مبنا و نيز موقعيت كلي آن در يك مقياس جهاني است. براي جادههاي تركيبي (صاف و ناهموار بصورت تصادفي) عدد مشخصه براي خودروي كاروان، خودروي نيسان z24 و خودروهاي پيشرفته به ترتيب 13/8 ، 53/4 و حدود 9 است كه در اين مورد نيز عملكرد مناسب خودرو تاييد ميگردد. 4-3) خوش فرماني (Handling) خوش فرماني خودروي كاروان بر اساس آزمايشات متعدد كه بر اساس استانداردهاي ECE , ISO و JARI انجام شده است. در وضعيت مطلوب بوده و كليه مقادير مورد انتظار را تامين ميكند در يك ديدگاه كلي اين خودرو تمامي محدوده سرعتهاي كاري خود پايدار و خوش فرمان است. 5-3) عملكرد سيستم ترمز (Brake peeformance) عملكرد سيستم ترمز خودرو كاملا مناسب بوده و بر اساس استاندارد JISD تست شده است مسافت توقف مطالب اين استاندادر 93/20 متر است اين مقدار براي خودرو پاترول 3/23 متر است كه ميتواند معيار مقايسه خوبي بوده و نشانگر وضعيت مناسب خودرو باشد. 6-3) حداقل شعاع چرخش حداقل شعاع چرخش در خودروي كاروان حدود 5 متر ميباشد كه با توجه به اندازه خودرو قابليت بسيار مساعدي براي پارك و جابجايي خودرو در محيطهاي كوچك فراهم ميآورد. فصل چهارم معرفي و تشريح ويژگيهاي فني سيستمها و مجموعههاي خودرو معرفي و تشريح ويژگيهاي فني سيستمها و مجموعههاي خودرو در اين بخش كليه سيستمها و مجموعههاي خودرو معرفي شده و ويژگيهاي فني هر يك برشمرده ميشود. 1-4) موتور و سيستمهاي جانبي الف – موتور Engine موتور بكار رفته در خودروي كاروان 4 سيلندر و از نوع خطي است. اين موتور موسوم به z24 قبلا در چند خودروي ساخت داخل مثل پاترول، نيسان وانت و پاژن بكار گرفته شده است. حجم موتور 2400 سي سي بوده و حداكثر توان آن 105 اسب بخار در شرايط استاندارد ميباشد. موتور از نوع كاربراتوري بوده و سيستم پخش جرقه نيز مكانيكي است. (شكل 3) بر اساس مطالعات اوليه با توجه به قدرت و ساير مشخصههاي اين موتور، بكارگيري آن در خودرو كاروان مناسب تشخيص داده شده كه در عمل نيز بر اساس آزمايشهاي انجام شده اين انتخاب تاييد شده است. شايان ذكر است فعاليتهايي در جهت بهبود طرح اين موتور انجام گرديده كه منجر به دستيابي به موتور بهبود يافته z24 كه مجهز به سيستم EGR ميباشد گرديده است. بكار گيري موتور z24 بهبود يافته منجر به بهبود مشخصات عملكردي خودروي كاروان مشخصاً آلودگي آن تا حد استاندارد گرديده است. تاثیر استانداردهای اجباری در صنعت خودرو: هرچند طرح استانداردسازی خودروهاي داخلي از سال 76 استارت خورد و موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی كشور برای اجرای این طرح از استانداردهای موجود در کشورهای اروپایی الگوبرداری کرد، اما با توجه به مصوبه هیات دولت، استانداردسازی در صنعت خودرو به طور جدی از سال 89 اجباری خواهد شد. به این طریق سال 89 را میتوان سال ارتقاي استانداردهای ایمنی و آلایندگی خودرو دانست. براساس مصوبه شوراي عالي استاندارد، از ابتدای سال آینده خودروسازان ملزم به نصب ایربگ (کیسه هوا)، ABS (ترمز ضد قفل) و اجرای استانداردهای 55 گانه (51 استاندارد عملكردي و 4 استاندارد محيط زيست) و بر اساس مصوبه هیات وزیران ملزم به اجرای استاندارد آلایندگی یورو 3 خواهند شد. این در حالی است که از سال 89 خودروسازان علاوه بر استانداردهای مذکور ملزم به اجرای استراتژی توسعه صنعتی خودرو نیز شدهاند که در اين استراتژی نیز تعهداتی برای خودروسازان از نظر ایمنی و آلایندگی در نظر گرفته شده است. اجرای چهار استاندارد مذکور آن هم به صورت یکباره در حالی است که خودروسازان داخلي طی چند دهه گذشته و به لطف بالابودن تعرفه و فعاليت در يك بازار انحصاري داخلي توانستهاند به تيراژ انبوهي از خودروهايي با كيفيت پایین دست پيدا كنند، حال با گذشت نزدیک به نیم قرن از فعالیت صنعت خودروسازی در کشور، خودروسازان مصوباتی را در سال جاری پیش رو دارند که اجرای آنها ميتواند در نهایت موجب ارتقاي کیفیت خودروهای داخلی و ارتقاي صنعت خودروسازی در کشور شود. تاخیرهای صورت گرفته در ارتقاي استانداردسازی در صنعت خودرو در حالی است که شرکتهایی که قدمتی به مراتب کمتر از صنعت خودروسازی ما دارند، با اجرای استانداردهای جهانی توانستهاند به برندهای مطرح در دنیا تبدیل شوند. رشد سایر کشورها در این صنعت در حالی است که خودروسازان ما به لطف حمایت های دولتی تاکنون نتوانستهاند به جایگاه مناسبی در این صنعت دست پیدا کنند. طی سالهای گذشته موسسه استاندارد، راهور ناجا و سازمان محيط زيست كه مجوز شمارهگذاري خودروهاي توليدي را صادر ميكنند، بارها خودروسازان را به دليل پايين بودن كيفيت و همچنين عدم ايمني لازم، تهديد به توقف شمارهگذاري كردند، اما ايده حمايت از این صنعت تاکنون مانع از اجراي این امر شده است. اما به گفته مسوولین، توقف شمارهگذاری خودروها به دلیل عدم رعایت استانداردهای مصوب از سال آینده جدی است. رشد صنعت خودرو در گرو اجرای مصوبات؟ آیا واقعا اجرای یکباره استانداردهای مذکور موجب رشد صنعت خودروسازی ميشود؟ به گفته بسیاری از کارشناسان خودروسازان با اجرای استانداردهای مذکور نه به صورت اجباری بلکه با توجه به بازار رقابتی، رشد کردهاند اما اجرای یکباره این استانداردها موجب ميشود تا خودروسازان کشور ما با هزینه سربار و تعهدات مازاد مواجه شوند که این امر در نهایت صنعت خودروسازی را با مشکلات بسیاری مواجه خواهد کرد. وحيد مرندي مقدم، مديركل نظارت بر اجراي استاندارد موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در این خصوص ميگوید:اجرای مصوبات مذکور در نهایت رشد صنعت خودروسازی و افزایش کیفیت خودروهای داخلی را در پی خواهد داشت؛ چرا که کیفیت و استاندارد با یکدیگر رابطه مستقیم دارند. مرتضی شفیعی، سرپرست کیفیت و استاندارد شرکت سایپا نیز در این خصوص ميگوید: طبیعتا اجرای استانداردها موجب رشد کیفی خودرو ميشود اما در دنیا استانداردها براساس تقاضای مشتری و نیاز بازار اجرایی ميشوند نه به صورت اجباری که این امر موجب به وجود آمدن بازار رقابتی و در نهایت رشد صنعت خودروسازی ميشود. وی در ادامه با اشاره به اینکه برای اجرای استانداردهای اجباری مسوولین به مقایسه صنعت داخلی با سایر کشورها ميپردازند، ميگوید: شرایط رقابتی باید یکسان باشد تا بتوان به مقایسه صنعت داخلی با سایر کشورها پرداخت در حالیکه مسوولان کشور بدون به وجود آوردن شرایط رقابتی یکسان سعی در مقایسه بازار داخلی با بازار جهانی دارند که این امر امکانپذیر نخواهد بود. شفیعی در ادامه ميگوید: در صورت ایجاد شرایط رقابتی یکسان به طور حتم اجرای استانداردهای مذکور موجب رشد صنعت خودروسازی کشور ميشود. از سوی دیگر در تمام دنیا خودروسازان تنها ملزم به اجرای استانداردهای آلایندگی به صورت اجباری هستند و در خصوص سایر استانداردها بازار رقابتی که در این کشورها وجود دارد موجب ميشود تا خودروسازان به سمت ارتقاي سیستمهای ایمنی روی آورند اتفاقی که در کشور ما به دلیل رقابتی نبودن بازار رخ نداده است. مصوبات اجرا نمیشود، اجرا ميشود از سوی دیگر کمتر از یک ماه به پایان سال جاری باقی مانده، اما هنوز اطلاعرسانی دقیقی در خصوص چگونگی اجرای برخی از استانداردهای مذکور صورت نگرفته است. هرچند موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی بر اجباری شدن نصب ایربگ از ابتدای سال آینده تاکید دارد، اما خودروسازان معتقدند که شرایط برای این کار فراهم نیست و آنها تنها باید شرایط را برای نصب این سیستم در خودروهای داخلی فراهم کنند. در این خصوص دبیر انجمن خودروسازان ميگوید: اجباری در نصب ایربگ وجود ندارد و در این خصوص مصوبهای به خودروسازان ابلاغ نشده است. به گفته نعمت، بخش اجباری شدن نصب ایربگ در خودروهای داخلی زمان بر و هزینهبر است، به همین دلیل اجرای آن در سال آینده امکانپذیر نخواهد بود. وی ميگوید: براساس مصوبه مذکور خودروسازان ملزم شدهاند تا شرایط را برای نصب این سیستم فراهم کنند، به همین دلیل نصب ایربگ اجباری نخواهد شد. اظهارات دبیر انجمن خودروسازان در حالی است که به گفته مديركل نظارت بر اجراي استاندارد، موسسه استاندارد، نصب ایربگ براساس ابلاغ شورای عالی استاندارد از ابتدای سال آینده اجباری خواهد شد. به گفته مرندی مقدم، موسسه استاندارد در ابتدا پیشنهاد اجباری شدن شرایط نصب را به شورای عالی استاندارد داده اما شورا نصب ایربگ را اجباری و ابلاغ کرد به همین دلیل از سال آینده نصب این سیستم اجباری خواهد شد. درخصوص رسیدن به استاندارد آلایندگی یورو 3 از ابتدای سال آینده نیز دبیر انجمن خودروسازان معتقد است با توجه به نرسیدن سوخت به استاندارد لازم، اجرای مصوبه ارتقاي استاندارد آلایندگی در سال آینده اجرایی نخواهد شد. این در حالی است که سازمان محیط زیست بر ارتقاي استاندارد آلایندگی از ابتدای سال آینده و رسیدن به استاندارد یورو 3 تاکید دارد. به گفته نعمت، بخش هنوز مصوبهای مبنی بر لغو مصوبه ارتقاي استاندارد آلایندگی به خودروسازان ابلاغ نشده به همین دلیل خودروسازان در خصوص ارتقاي استاندارد آلایندگی براساس مصوبه سال 84 عمل خواهند کرد که این به معنی تمدید استاندارد یورو 2 تا رسیدن سوخت به استاندارد است. از سوی دیگر مديركل نظارت بر اجراي استاندارد موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در پاسخ به این پرسش که آیا امکان اجرای استانداردهای مذکور از ابتدای سال آینده وجود دارد، عنوان ميکند: خودروسازان مشکلی برای اجرای استانداردها نخواهند داشت چرا که استانداردهای مذکور پیش از این تصویب و به منظور آماده سازی خطوط تولید به خودروسازان ابلاغ شده است؛ به همین دلیل خودروسازان زمان کافی برای آماده سازی خطوط داشتهاند. خودرو گران ميشود به گفته برخی کارشناسان، اجرای مصوبات مذکور هرچند موجب رشد در صنعت خودرو سازی ميشود اما اجباری کردن این استانداردها در نهایت منجر به افزایش قیمت خودروهای داخلی خواهد شد. به گفته شفیعی، اجرای مصوبات مذکور در نهایت موجب افزایش قیمت خودرو خواهد شد که بخشی از این افزایش به قیمت نهایی خودرو منتقل ميشود و بخشی از آن را نیز خودروساز پرداخت ميکند. وی در ادامه ميگوید: به طور مثال بر اساس استانداردهای 55 گانه خودروسازان ملزم به نصب چراغ مه شکن و متحرک کردن چراغ های خودرو شدهاند که برای اجرای این بند از مصوبه به ناچار باید تغییراتی در بدنه خودرو ایجاد شود تا شرایط برای نصب چراغ مه شکن و متحرک کردن چراغها به وجود آید که این امر نیز هزینه بسیاری را برای خودروسازان در بر داشته اما امکان انتقال تمام این هزینهها به قیمت نهایی خودرو وجود ندارد، به همین دلیل بخشی از هزینهها را خودروسازان متقبل خواهند شد. وی در ادامه عنوان ميکند: افزایش هزینه از سوی خریداران پذیرفته ن استانداردهای 55 گانه موجود در صنعت خودروسازی خواهد شد چرا که بخشی از تغییرات به در خواست مشتری نبوده است؛ به همین دلیل خودروساز باید این هزینهها را پرداخت کند که این امر کاهش سود و در نهایت کاهش سرمایهگذاری خودروسازان را در پی خواهد داشت. نعمتبخش نیز در این خصوص ميگوید: در صورت انتقال تمام هزینهها قیمت تمام شده افزایش خواهد یافت که این امر نیز موجب بر هم خوردگی بازار خواهد شد.
استانداردهای 55 گانه موجود در صنعت خودروسازی:
این استانداردها جزو مصوبات یكصد و سومین اجلاس شورای عالی استاندارد در تاریخ 25/12/81 است که بر اساس آن خودروسازان داخلی موظف شدند استانداردهای مذکور را در تولیدات خود رعایت کنند. استانداردهای اجباری خودرو از جمله موضوعات غیرقابل چشمپوشی در همه دنیاست. موضوعاتی مانند تامین ایمنی، مصرف سوخت و کیفیت از الزامات اجباری است که بهدلیل ارتباط مستقیم با جان مصرفکنندگان هیچ قصوری در اجرای آن پذیرفته نیست. این استانداردها همواره یکی از چالش های بین پلیس، موسسه استاندارد و خودروسازان بوده و باعث شده هر چند وقت یک بار تولید و شماره گذاری برخی خودروها برای مدتی متوقف شود. شماره استاندارد ملی منابع استاندارد عنوان استاندارد ردیف 4243 70/157/EEC خودرو-سطح صدا- ویژگیها و روش آزمون 1 6742 71/320/EEC خودرو- ترمزگیری 2 3917 70/311/EEC خوددرو-نیروی كنترل فرمان وسایل نقلیه - ویژگیهاو روش آزمون 3 6484 92/24/EEC خودرو- وسایل محدودكننده سرعت یا سیستم های محدودكننده مشابه - ویژگیها و روش آزمون 4 6481 75/443/EEC خودرو - تجهیزات سرعت سنج - ویژگیها و روش آزمون 5 6482 70/388/EEC خودرو - وسایل هشداردهنده شنیداری -ویژگیها و روش آزمون 6 6485 85/3821/EEC خودرو - تجهیزات ثبت جاده ای برای خودروهای موتوری 7 6487 7401, 4138 ISO خودرو - هدایت پذیری - روش آزمون 8 6483 80/1269/EEC خودرو - توان موتور - روش های آزمون 9 6502 72/245/EEC خودرو - تداخل رادیویی (سازگاری مغناطیسی ) - روشهای آزمون 10 6493 78/316/EEC خودرو - شناسایی كنترل ها ، خبردهنده ها و نشانگرها - ویژگیها 11 4159 78/317/EEC خودرو- سیستم برفك زدا و مه زدای شیشه جلو خودرو 12 6683 78/318/EEC خودرو- سیستم برف پاك كن وشیشه شوی- ویژگیهاوروش آزمون 13 6497 71/127/EEC خودرو - آیینه های دید عقب - ویژگیها و روش آزمون 14 6670 77/649/EEC خودرو - میدان دید جلو - ویژگیها و روش آزمون 15 6479 76/756/EEC خودرو-نصب وسایل روشنایی و علامت دهنده های نوری-ویژگیها و روش آزمون 16 6494 76/757/EEC خودرو - شب نما- ویژگیها و روش آزمون 17 6651 76/758/EEC خودرو - چراغهای نشانگر - ویژگیها و روش آزمون 18 6505 76/759/EEC خودرو - چراغ راهنما- ویژگیها و روش آزمون 19 6495 76/760/EEC خودرو - چراغ پلاك عقب - ویژگیها و روش آزمون 20 6672 76/761/EEC خودرو -چراغ جلو - ویژگیها و روش آزمون 21 6488 76/762/EEC خودرو - چراغ مه شكن جلو - ویژگیها و روش آزمون 22 6504 77/538/EEC خودرو - چراغ مه شكن عقب - ویژگیها و روش آزمون 23 6492 77/539/EEC خودرو - چراغ دنده عقب - ویژگیها و روش آزمون 24 2و1-709 92/22/EEC خودرو - شیشه های ایمنی 25 6480 70/221/EEC خودرو- مخازن سوخت مایع وحفاظ عرضی زیر شاسی عقب - ویژگیها 26 4164 74/297/EEC خودرو - حفاظت از راننده خودروهای موتوری (رفتار مكانیزم فرمان هنگام برخورد ) - ویژگیها و روش آزمون 27 6503 74/408/EEC خودرو - استحكام صندلی و نگهدارنده های آن - ویژگیها و روش آزمون 28 4017 76/115/EEC خودرو - تكیه گاههای كمربند ایمنی - ویژگیها و روش آزمون 29 779 77/541/EEC خودرو - كمربند ایمنی (نصب ) 30 6506 78/932/EEC خودرو -پشت سری صندلی ها - ویژگیها و روش آزمون 31 6671 89/297/EEC خودرو - حفاظ های جانبی - ویژگیها 32 6652 96/79/EC خودرو- برخورد از روبرو -ویژگیها و روش آزمون 33 4239 96/27/EC خودرو- برخورد جانبی - ویژگیها و روش آزمون 34 6773 70/387/EEC خودرو - قفل و لولا - ویژگیها و روش آزمون 35 4160 FMVSS 217 خودرو- خروجی های اضطراری اتوبوسها -ویژگیها و روش آزمون 36 6625 95/28/EC خودرو- نحوه سوختن مواد داخلی - ویژگیها و روش آزمون 37 6741 ECER-105 خودرو- خودروهای حمل كالاهای خطرناك 38 6491 70/222/EEC خودرو - موقعیت پلاك عقب خودرو - ویژگیها 39 6772 74/60/EEC خودرو - نصب تزئینات داخلی (اتصالات داخلی ) 40 6622 74/483/EEC خودرو - برجستگی های بیرونی - ویژگیها و روش آزمون 41 6624 92/114/EEC خودرو- برجستگی های بیرونی كابین- ویژگیها و روش های آزمون 42 6489 76/114/EEC خودرو - پلاك های شناسایی -ویژگیها 43 6486 78/549/EEC خودرو- حفاظ چرخ برای وسایل نقلیه موتوری - الزامات 44 6501 91/226/EEC خودرو - سیستم های ممانعت از پاشش- ویژگیها و روشهای آزمون 45 1093 92/23/EEC خودرو - تایرها- ویژگیها و روش آزمون 46 6500 92/21/EEC خودرو - جرم وابعاد خودروهای نوع M1- ویژگیها 47 6499 97/27/EC خودرو- جرم و ابعاد خودروها و تریلی ها - ویژگیها و روش آزمون 48 3478 94/20/EC خودرو - وسایل كوپلینگ مكانیكی - ویژگیها وروشهای آزمون 49 6490 77/389/EEC خودرو - قلاب های بكسل وسایل نقلیه موتوری 50 6623 74/61/EEC خودرو - دستگاههای ضد سرقت 51 استاندارد خودرو، هشداردهنده های شنیداری، ویژگی ها و روش آزمون: استاندارد آلایندگی صوتی (هشداردهنده شنیداری) : استانداردهای اجباری صنعت خودرو، مطابق لیست ارائه شده از سوی مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران برای تمامی خودروها، شامل ۵۵ استاندارد اجباری برای خودروست که ۴۲ استاندارد آن مربوط به خودروهای سواری بنزینی می باشد. درحال حاضر، تمرکز سازمان های بازرسی و محیط زیست بر استاندارد آلایندگی هوا متمرکز شده، اما استانداردهای آلایندگی صوتی نیز از اهمیتی خاص برخوردار است، استانداردهای مربوط به آلایندگی صوتی، شامل استاندارد تراز صدا، صدای اگزوز و نیز وسایل هشداردهنده شنیداری است. در این نوشتار، براساس تست های انجام شده درمورد محصولات ایران خودرو، سعی شده است کلیات استاندارد وسایل هشداردهنده شنیداری و روش تست مربوطه بررسی شود. ●
استاندارد خودرو، هشداردهنده های شنیداری، ویژگی ها و روش آزمون:
استاندارد خودرو، وسایل هشداردهنده شنیداری، ویژگی ها و روش آزمون، توسط شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران در کمیسیون های مربوط، تهیه و تدوین و در بیست و نهمین جلسه کمیته ملی استاندارد خودرو و نیرومحرکه مورخ ۰۲/۱۰/۸۱ موردتأیید قرار گرفته است. این استاندارد به استناد بند یک ماده ۳ قانون اصلاح قوانین و مقررات مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران مصوب بهمن ماه۱۳۷۱، به عنوان استاندارد ملی ایران منتشر شده است. هدف از تدوین این استاندارد، بیان ویژگی هایی الزامی برای هشداردهنده های شنیداری است. تمامی خودروها باید بتوانند این ویژگی ها را در طول مدت کارکرد معینی، حفظ کنند. ●
اندازه گیری تراز صدا:
هشداردهنده باید در ناحیه ای کاملاً باز و ساکت (صدای زمینه اعم از صدای محیط و صدای باد باید حداقل۱۰ (dB(A زیر صدای اندازه گیری شده باشد) و یا در محفظه ای بی پژواک، آزمایش شود. میکروفونی که برای اندازه گیری استفاده می شود، باید در جهتی باشد که تراز صدای اندازه گیری شده حداکثر بوده و در ۲متری جلوی وسیله هشداردهنده باشد. میکروفون و وسیله هشداردهنده باید در ارتفاع ۲/۱ متری بالای سطح زمین قرار گرفته باشند. اندازه گیری های تراز صدا باید در مقیاس شبکه وزن دهنده A استاندارد IEC و توسط چند ترازسنج صورت گیرد. وسیله هشداردهنده باید با ولتاژ ۵/۶، ۱۳ یا ۲۶ ولت که درخروجی منبع توان الکتریکی اندازه گیری شده و به ترتیب مطابق با ولتاژهای نامی ۶، ۱۲، یا ۲۴ ولت است، تغذیه شود. فاصله زمانی بین لحظه فعال سازی و لحظه ای که صدا به حداقل تراز می رسد، نباید از ۲/۰ ثانیه بیشتر شود. این اندازه گیری ها دردمای ۵ ۲۰ درجه سلسیوس انجام می شود.
● شرایط محیطی لازم برای انجام تست تراز صدا:
تست تراز صدای خودرو می بایستی در محیطی خاص با شرایط آب و هوایی معین، انجام شود. برخی از این موارد به طور خلاصه عبارتند از: ۱) ناحیه مذکور می بایستی به صورت فضای باز با شعاع ۵۰ متر باشد که دارای بخش مرکزی با حداقل شعاع ۲۰متر است. ۲) محل موردنظر می بایستی هموار بوده و با بتون، آسفالت و یا سایر مواد مشابه تسطیح شده باشد. ناحیه موردنیاز برای تست، نباید پوشیده از برف، چمن بلند، خاکستر و یا نرمه خاک باشد. ۳) اندازه گیری ها می بایستی در هوایی مطلوب صورت گیرد. همچنین بجز فردی که در نزدیکی دستگاه هشداردهنده شنیداری و یا میکروفون، اعداد را قرائت می کند، نباید کسی حضور داشته باشد. اگر یک ناظر در نزدیک دستگاه و یا میکروفن حضور داشته باشد، ممکن است تا میزان زیادی اطلاعات خوانده شده از تجهیزات را تحت تأثیر قرار دهد. ۴) نوسانات عقربه، نشانگر که مربوط به ویژگی های تراز صدای عمومی نیست، هنگام خواندن اعداد مدنظر قرار نمی گیرد.
● آزمون های دوام:
وسیله هشداردهنده باید با یکی از ولتاژهای نامی مشخص شده در بندهای استاندارد و از طریق سیم های ارتباطی دارای یکی از مقاومت های مشخص شده در بندهای استاندارد، تغذیه شود. هشداردهنده باید ۵۰هزاربار و هربار به مدت یک ثانیه با مکث ۴ثانیه ای، عمل کند. هشداردهنده باید به کمک جریان هوایی که دارای سرعت تقریبی ۱۰متر برثانیه باشد، تهویه شود. درصورتی که آزمون در محفظه ای بی پژواک انجام می شود. باید حجم محفظه به اندازه کافی باشد تا حرارت منتشر شده به وسیله هشداردهنده در طی آزمون دوام، تبادل شود. دمای محیط اتاق آزمون باید بین ۱۵ تا ۳۰ درجه سلسیوس باشد.
● آزمون های اکوستیک:
آزمون می بایستی درمحیطی بی پژواک انجام شود. وسیله هشداردهنده باید توسط قطعاتی که به وسیله سازنده تهیه شده اند، بر روی پایه ای که وزن آن حداقل ۱۰ برابر وزن هشداردهنده بوده و کمتر از ۳۰ کیلوگرم نیست، محکم شود. وسیله هشداردهنده تحت آزمون و میکروفن، باید در یک ارتفاع قرار بگیرند. میکروفن باید در جلوی هشداردهنده و در جهتی باشد که تراز صدای اندازه گیری شده حداکثر باشد. مقاومت سیم های ارتباطی می بایستی مطابق با بندهای استاندارد باشد. ولتاژ مؤثر می بایستی مطابق با استاندارد باشد. طیف صدای منتشره از هشداردهنده که در فاصله ۲متری اندازه گیری شده است، باید در محدوده باند فرکانس ۱۸۰۰ تا ۳۵۵۰ هرتز، فشار صدایی بالاتر از هر مؤلفه فرکانس بالای ۳۵۵۰ هرتز رزنانس دهد. همچنین طیف صدا در هیچ حالتی نباید کمتر از ۱۰۵ (dB(A باشد. شروع تست هشداردهنده شنیداری در حالت نصب روی خودرو
● آزمون اکوستیک: در هنگام تأیید نوع یک خودرو، ویژگی های هشداردهنده نصب شده بر آن، باید مطابق ذیل موردآزمون قرار گیرد. تراز فشار صدای هشداردهنده در زمانی که روی خودرو نصب شده است، باید در ۷متری جلوی خودرو، در مکانی باز و تا حدامکان هموار، اندازه گیری شود. موتور خودرو باید خاموش باشد و ولتاژ مؤثر باید مطابق با استاندارد درنظر گرفته شود. ـ اندازه گیری ها باید در مقیاس شبکه وزن دهنده A مربوط به استاندارد IEC انجام شوند. این حداکثر نباید از ۹۳ (dB(A کمتر شود. استانداردهاي تست آلايندگي خودروهاي سواري: آزمايشگاه اندازهگيري و آناليز گازهاي آلاينده خروجي اگزوز مركز تحقيقات و نوآوري صنايع خودرو سايپا در پي افزايش آلودگي محيط زيست و نقش غيرقابل انكار خودروها در آلودگي هوا، اين موضوع به يك دغدغه بينالمللي تبديل شد. بطوري كه در سال 1963 كنگره امريكا، لايحه هواي پاك را تصويب كرد. بدين ترتيب برنامه مبارزه با آلودگي هوا به طور رسمي از سال 1966 در ايالت كاليفرنيا كه نسبت به ساير ايالات امريكا از شرايط بحرانيتري برخوردار بود به اجرا درآمد و در سال 1968 اين برنامه در سراسر امريكا اجرا شد. در همين سال انجمن «California Air Resource Board» تاسيس شد و در سال 1970 آژانس حفاظت از محيط زيست به منظور نظارت بر بحث آلودگي هوا، تنظيم و تدوين استانداردهاي آلايندگي و تنظيم روشهاي تست، شكل گرفت. در ايران نيز در سالهاي اخير با افزايش روزافزون شمار خودروها و مشكلات ايجاد شده در زمينه آلودگي هوا، بخصوص در شهرهاي بزرگ و خصوصا در تهران بحث مبارزه با آلايندهها، بسيار جدي شده و سازمان حفاظت محيط زيست اقدام به اجراي استانداردهاي آلودگي در ايران براساس استانداردهاي اروپايي كرده است. در اين مقاله، استانداردهاي آلايندگي خودروهاي سواري بنزينسوز بررسي شده است. استانداردهاي تست آلايندگي خروجي اگزوز اندازه گيري و آناليز گازهاي خروجي اگزوز بايد مطابق با يك روش استاندارد مشخص صورت گيرد. بدين منظور كشورهاي مختلف بسته به مقتضيات و شرايط اقليمي و ترافيكي خود به تدوين استانداردهاي آلايندگي پرداختهاند. از اين بين ميتوان به استانداردهاي آلايندگي كشور ايالات متحده امريكا، ژاپن و همچنين اتحاديه اروپا اشاره كرد. قبل از انجام آزمايش آلايندگي، ابتدا خودرو مدت زمان مشخصي در داخل اتاقي به نام Soak Room كه دماي آن بين 20 تا 30 درجه سانتيگراد است در حالت پارك قرار ميگيرد و پس از اين مدت خودرو آماده تست است و با استارت سرد، تست آلايندگي شروع ميشود. براي شبيهسازي حركت خودرو روي جاده از شاسي دينامومتر استفاده ميشود. شاسي دينامومتر يك وسيله الكترومكانيكي است كه از يك يا دو غلتك تشكيل شده است. در حين تست، چرخهاي خودرو به روي اين غلتكها قرار ميگيرد و با شروع حركت خودرو غلتكها ميچرخند و بدين ترتيب خودرو حركتي رو به جلو نخواهد داشت. شاسي دينامومتر وظيفه مهم ديگري نيز بر عهده دارد و آن وارد كردن بارهاي جادهاي و اينرسي به خودرو است. نيروهاي مقاومت جادهاي كه بايد توسط شاسي دينامومتر شبيهسازي شوند عبارتند از نيروي اصطكاك بين تاير و جاده و نيروي مقاومت هوا. از آنجايي كه در حين تست، خودرو حركتي به سمت جلو ندارد، طبعا خنك كاري خودرو روال عادي خود را طي نميكند و براي خنك كاري از يك فن كه سرعت آن متناسب با سرعت حركت خودرو است و بر روي شاسي دينامومتر طراحي شده، استفاده ميشود. تفاوت عمده استانداردهاي آلايندگي در سيكلي است كه خودرو مطابق با استاندارد، به روي شاسي دينامومتر ميپيمايد. اين سيكلها در واقع نمودار نحوه حركت خودرو در سطح شهر يا خارج شهر ميباشند. در حين پيمايش سيكل، به طور پيوسته سيستم CVS از گازهاي خروجي اگزوز نمونهبرداري شده و نمونهها در داخل كيسههاي مخصوصي ذخيره ميشوند. در پايان تست، نمونهها از كيسهها وارد آنالايزرها شده و مقادير غلظت حجمي گازهاي هيدراتهاي كربن، مونواكسيد كربن نيتراتهاي اكسيژن و دياكسيد كربن اندازهگيري ميشود. از اين بين گازهاي هيدرات كربن، منواكسيد كربن و نيتراتهاي اكسيژن از گازهاي سمي هستند و براي آنها در استاندارد، حد مجاز تعريف شده است. ولي اندازهگيري گاز دياكسيد كربن كه يك گاز غيرسمي است، از اين جهت حائز اهميت است كه باعث ايجاد اثر گلخانهاي ميشود ولي تاكنون هيچ استانداردي براي اين گاز، حد مجاز تعريف نكرده است. اين تست مهمترين تست از مجموعه تستهاي استاندارد آلايندگي خودروهاست. اما تستهاي آلايندگي فقط به اين تست محدود نميشود و برحسب استاندارد مورد استفاده، تستهاي استاندارد ديگري نيز براي خودروهاي سواري تعريف ميشود. ذيلا به معرفي كلي استانداردهاي رايج دنيا در زمينه تست آلايندگي خودروهاي سواري ميپردازيم. استانداردهاي تست آلايندگي كشور ايالات متحده استانداردهاي كشور امريكا به دو دسته تقسيمبندي ميشوند: استاندارد كشور امريكا بجز ايالت كاليفرنيا (federal standard) استاندارد ايالت كاليفرنيا (california standard) اما در هر دو اين مناطق شباهتهاي بسياري از نظر پروسه تست وجود دارد و تفاوت عمده در مقادير حد مجاز ميباشد. ضمنا در هر دوي اين استانداردها، مقادير آلايندهها براي هر دو نوع خودروهاي ديزل و بنزيني وجود دارد. استاندارد فدرال استانداردهاي فدرال شامل دو گروه زير است: Tier1 وTier2 استاندارد Tier1 از سال 1994 شروع شد و تا سال 1997 ادامه داشت و استاندارد Tier2 از سال 1999 شروع شده و تا سال 2004 نيز ادامه خواهد داشت. استاندارد Tier1 براي تمامي LDVهاي تازه توليد كه شامل خودروهاي سواري، وانتهاي سبك، خودروهاي اسپرت و همچنين «ون»هاي كوچك ميباشند رعايت حدود اين استاندارد الزامي است. اين استاندارد براي دو گروه از خودروها اجرا ميشود: خودروهايي با عمر 100هزار مايل خودروهايي با عمر 50هزار مايل در اين استاندارد، براي كليه خودروهاي بنزيني و گازوييلي حدود مجاز يكسان است و تنها تفاوت در مورد آلاينده Nox است. سيكل رانندگي اين استاندارد سيكل (FTP75) است و واحد اندازهگيري آلايندهها گرم بر مايل است. سيكل FTP75: اين سيكل از يك قسمت شهري و يك قسمت فوق شهري به شرح زير تشكيل شده است. سيكل شهري: زمان سيكل: 1877 ثانيه، طول سيكل: 8/17 كيلومتر، سرعت ماكزيمم: 1/92 كيلومتر در ساعت. سيكل خارج شهري: زمان سيكل: 765 ثانيه، طول سيكل: 5/16 كيلومتر، سرعت ماكزيمم: 4/96 كيلومتر در ساعت. به علاوه بين سالهاي 2000 تا 2004 يك SFTP (Supplemental federal test procedure) نيز به مجموعه تستها اضافه شده كه شامل دو سيكل (US06) اندازهگيري آلايندهها در طي سيكل اتوبان است. زمان سيكل: 600ثانيه، شتاب ماكزيمم، 8 مايل بر ساعت بر ثانيه، سرعت ماكزيمم: 3/80 مايل بر ساعت. سيكل (SC03): اندازهگيري آلايندها در طي سيكل شهري هنگامي كه سيستم air conditioning فعال است. SC03 Air conditioning Cycle: زمان سيكل: 594 ثانيه، سرعت ماكزيمم: 8/54 مايل بر ساعت. جدول زير مربوط به استاندارد Tier1 است: در سال 1997 EPA (سازمان محيط زيست امريكا) استاندارد NLEV را براي دوره گذر از استاندارد Tier1 به Tier2 اجرا كرد. استاندارد فوق صرفا براي اتومبيلهاي سواري سبك با وزن كمتر از bs 60001 بوده و استاندارد ذكر شده معادل استاندارد LEV كاليفرنيا است. استاندارد Tier2 استاندارد Tier2 همانند Tier1 براي همان دسته از خودروهاست و واحداندازهگيري آلايندهها نيز گرم بر مايل است. ضمنا اين استاندارد شامل دستهاي از خودروهاي سنگين (MDPV) با وزن بيشتر از « l lbs10000» نيز ميباشد. در اين استاندارد مقادير حد مجاز به 8 گروه تقسيم شدهاند و گروههاي اضافه شده (9,10, MDPV) مربوط به دوره گذرا ميباشند و خاتمه اعتبارشان نيز پايان سال 2008 است. استاندارد فوق براي خودروهاي سواري و LDT تا پايان سال 2004داراي اعتبار است و پس از آن تا سال 2009 مرتبا تغيير خواهد كرد ولي براي ماشينهاي سنگين آغاز تغييرات، سال 2008 خواهد بود. California standard استانداردهاي موجود در ايالت كاليفرنيا به ترتيب سختتر شدن مقادير حد مجاز عبارتند از: 1-Tier1 2.TLEV (Transient Low Emission vehicle) 3. TLEV (Low Emission Vehicle) 4. ULEV (Ultra Low Emission vehicle) 5.SULEV (Super ultra Emission vehicle) 6. ZEV (Zero mission vehicle) خودروهاي توليدي در ايالت كاليفرنيا بايد يكي از استانداردهاي فوق را پاس نمايند كه البته بعد از سال 2003 استاندارد Tier1 و TLEV محدودتر ميشوند. سيكل رانندگي اين استاندارد FTP75 ميباشد و واحد اندازهگيري آلايندهها نيز گرم بر مايل است؛ همچنين سيكل SFTP در كاليفرنيا بين سالهاي 2001 تا 2004 اجباري ميباشد. استانداردهاي تست آلايندگي كشور ژاپن استانداردهاي مربوط به كشور ژاپن براي خودروهاي بنزيني به صورت زير است: پروسه تست براي خودروهاي بنزيني شامل دو سيكل 11mode و 10*15mode سيكل 11mode يك سيكل سرد است كه 4 بار تكرار ميشود و واحد سنجش آن gr/test ميباشد. زمان سيكل: 120 ثانيه، سرعت ماكزيمم: 60 كيلومتر بر ساعت، طول سيكل: 021/1 كيلومتر. زمان سيكل: 660 ثانيه، سرعت ماكزيمم: 70 كيلومتر بر ساعت، طول سيكل : 16/4 كيلومتر. در جداول بالا منظور از عبارت mean مربوط به Type Approval (تاييد نوع) خودروهايي است كه حداكثر 2000 عدد در سال توليد ميشود و cop (تطابق توليد) ساير خودروها و عبارت max هم مربوط به Type Approval خودروهاي معمولي است. اسناداردهاي اروپايي دو نوع استاندارد در اروپا وجود دارد: 1. استاندارد اتحاديه اروپايي كه حرف مخفف آن EC يا EEC ميباشد و اصطلاحا به استانداردهاي Euro معروف است. 2. استانداردهاي سازمان ملل كه با حروف مخفف ECE نشان داده ميشود و در ايران نيز اجرا ميشود. استاندارد سازمان ملل شامل دو سيكل رانندگي ECE (سيكل شهري) و EUDC (سيكل خارج شهري) ميباشد. سيكل ECE به صورت زير است كه چهار مرتبه تكرار ميشود. زمان سيكل: 820 ثانيه، سرعت ماكزيمم: 50 كيلومتر بر ساعت، طول سيكل: 05/4 كيلومتر. سيكل EUDC نيز به صورت زير است: زمان سيكل: 400 ثانيه، ماكزيمم سرعت: 120 كيلومتر بر ساعت. اين استانداردها به مرور زمان دچار تغيير و تحول شده است، ولي اولين استاندارد يعني ECE15 در سال 1970 شروع شد و پس از آن به ترتيب استانداردهاي زير ارايه شدند: ECE 15-40 ECE83-00 ECE83-01,02 (Euro1) (مدت اعتبار: پايان سال 93) ECE83-03(Euro2) (مدت اعتبار: تا پايان سال 96) ECE83-04 (Euro2) (مدت اعتبار: تا پايان سال 2000) ECE83-05 (Euro4,3) (مدت اعتبار: تا پايان سال 2008) جداول زير مقادير حد مجاز استانداردهاي مختلف را نشان ميدهد: در اين استاندارد، تستهاي آلايندگي، شامل پنج نوع تست هستند كه براي توليد هر نوع خودروي تازه، كارخانه سازنده بايد گواهينامه تاييد نوع براي آلايندهها را دريافت كند. براي اين منظور خودرو بايد پس از پيمايش 3000 كيلومتر، (بسته به نوع خودرو) تمام يا تعدادي از آزمايشها را پشت سر گذارد تا مشمول اعطاي گواهينامه تاييد نوع (Type Approval) گردد؛ اما دريافت گواهينامه تاييد نوع به معني اتمام كار نيست. چرا كه در حين توليد نيز طبق استاندارد، نمونهبرداريهايي از خطوط توليد به صورت اتفاقي صورت ميگيرد و خودروهاي انتخاب شده بايد بتوانند تستهاي مربوط به تطابق توليد (COP) را نيز با موفقيت پشت سر بگذارند. البته لازم به ذكر است حدود مجاز غلظت آلايندهها در اين استاندارد يكسان نيست. ذيلا اين پنج تست به اختصار توضيح داده ميشود. 1. تست نوع 1 (اندازهگيري ميانگين آلايندههاي خروجي اگزوز پس از استارت سرد) در اين تست، خودرو پس از بيرون آمدن از اتاق Soak روي شاسي دينامومتري كه از قبل براي شبيهسازي بارهاي جادهاي آن خودروي خاص تنظيم شده، قرار ميگيرد و در دماي 20 تا 30 درجه با استارت سرد، سيكل مورد نظر را ميپيمايد. در خلال تست، خروجي اگزوز خودرو با هواي محيط رقيق شده و بطور پيوسته از آن نمونهبرداري ميشود. نمونهها در يكسري كيسههاي مخصوص ذخيره ميشوند. در همين زمان هواي محيط نيز به طور پيوسته در كيسههاي ديگر ذخيره ميشود. پس از اتمام سيكل، نمونههاي ذخيره شده در كيسهها وارد آنالايزرها ميشوند و مقادير غلظت آلايندههاي مونواكسيد كربن، هيدراتهاي كربن و نيتراتهاي اكسيژن (Nox) محاسبه ميشود. مقادير خالص محاسبه شده، نبايد از حدود ذكر شده در استاندارد تجاوز كند. 2.تست نوع 2 (اندازهگيري آلايندگي CO در حالت Idle) در اين تست مقدار مونواكسيد كربن خروجي اگزوز در حالت كاركرد درجاي موتور، اندازهگيري ميشود. اين مقدار نبايد از 5/3 درصد حجمي بيشتر باشد. 3.تست نوع 3 (اندازهگيري آلايندگيهاي محفظهكارتر و مانيفولد) اين تست به منظور حصول اطمينان از عدم انتشار آلايندگي از محفظه كارتر و مانيفولد به محيط انجام ميشود. براي اين منظور فشار محفظه كارتر و مانيفولد هوا بايد از فشار محيط كمتر باشد. بدين منظور، خودرو در دو حالت با سرعت ثابت 50 كيلومتر در ساعت به حركت در ميآيد و مقادير فشار اندازهگيري ميشود. نخست در حالتي كه بار مقاوم تنظيم شده توسط دينامومتر، همان مقدار تنظيم شده در تست نوع 1 است و دوم در حالتي كه بار مقاوم 7/1 برابر بار حالت اول است. مقادير فشارهاي نسبي (نسبت به محيط) اندازهگيري شده و مقادير ثبت شده نبايد مثبت باشند. 4.تست نوع 4 (اندازهگيري آلايندگي بخارات بنزين) در اين تست كه به تست SHED معروف است، ميزان بخارات هيدراتهاي كربن متصاعد شده از خودرو اندازهگيري ميشود. براي اين منظور از يك اتاق مخصوص به نام SHED ROOM استفاده ميشود. اين تست از دو بخش مجزا تشكيل شده است. در بخش اول ابتدا خودرو مانند تست نوع 1 در اتاق SOAK قرار داده ميشود. سپس خودرو وارد اتاق SHED شده و ميزان بنزين موجود در باك به مقدار 40 درصد مقدار ماكزيمم رسانده ميشود. سپس، با استفاده از يك منبع حرارتي كه زير باك نصب ميشود، دماي بنزين موجود در باك ظرف مدت يك ساعت از 16 درجه سانتيگراد به 30 درجه سانتيگراد رسانده ميشود و در پايان مقدار هيدراتهاي كربن موجود در محيط اندازهگيري ميشود. در بخش دوم تست كه Hot Soak ناميده ميشود، خودرو ابتدا يك سيكل استاندارد ECE- EUDC را ميپيمايد و ظرف مدت 5 دقيقه وارد اتاق SHED شده و بمدت يك ساعت در اين اتاق ميماند. پس از اين مدت، ميزان هيدراتهاي كربن موجود در اتاق در اين مرحله نيز اندازهگيري ميشود و مقدار آن در مجموع اين دو مرحله نبايد از ميزان دو گرم تجاوز كند. 5.تست نوع 5 (تست دوام دستگاههاي كاهنده آلايندگي): در تست نوع پنج كه به تست دوام دستگاههاي كاهنده آلايندگي معروف است، هدف، تعيين ميزان دوام دستگاههاي كاهنده آلايندگي و عمدتا مبدلهاي كاتاليزوري است. در اين تست خودرو ميبايستي 80هزار كيلومتر پيمايش نمايد و در حين اين پيمايش در هر 10 هزار كيلومتر يك تست آلايندگي نوع1 روي آن انجام ميشود و از روي نتايج اين تستها يك ضريب زوال يا Deteration Factor به دست ميآيد كه اين ضريب در نتايج حاصل از تستهاي تاييد نوع يا تطابق توليد ضرب شده و حاصل آن با محدودههاي استاندارد مقايسه ميگردد. اين تست نياز به يك شاسي دينامومتر دارد و به لحاظ اينكه سيكل رانندگي آن بسيار طولاني و وقتگير است، معمولا از يك ربات به جاي راننده استفاده ميشود. البته توليدكنندگان خودرو ميتوانند مطابق با استاندارد از انجام اين تست صرف نظر كرده و از ضريب ثابت 2/1 استفاده كنند. ذيلا تستهاي مورد نياز استانداردهاي مختلف آلايندگي اروپا در يك جدول ارايه شده است. البته لازم به توضيح است كه از استاندارد ECE83-05(Euro3) به بعد تغييراتي در آزمايشها به وجود ميآيد كه مهمترين آنها عبارتند از: 1. حذف 40 ثانيه اول تست در تست نوع اول 2. لزوم استفاده از دستگاه عيبياب (OBD) در خودرو 3. اجباري شدن تست نوع ششم (اندازهگيري آلايندهها در دماي منهاي 7 درجه). تست خودرو های ایرانی براساس استانداردها (در آزمایش آمریکایی: در ایران هیچ موسسه تایید خودرویی مثلا مانند موسسه استاندارد خودرو وجود ندارد تا خودروهای ناامن را معرفی کند و علاوه بر این، هیچ آمار داخلی در این خصوص نیز وجود ندارد تا کسانی که می خواهند اتومبیل بخرند، بتوانند خودروی ایمن را از ناایمن تشخیص دهند. به هر حال راهی برای فهمیدن آن وجود دارد. اکثر خودروهای دنیا در کشورهای آمریکا و اروپا تست تصادف شده اند که با مراجعه به این سایت ها می شود راحت تر برای خرید خودرو تصمیم گرفت. این تست ها توسط موسسه euroncap و انجمن ایمنی آمریکا وهمچنین با توجه به بررسی فیلم تست های تصادف انجام شده در موسساتی مانند مایرای انگلستان تنظیم شده است. آدرس سایت www.EURONCAP.com است. در این سایت بر اساس میزان ایمنی خودرو حین تصادف امتیاز داده شده است. تمام خودروهای تولید شده در کشور به غیر از چند مدل وطنی در اروپا یا آمریکا تست تصادف شده اند. در اینجا تعدادی از خودروهایی که بیشترین فروش را در کشور دارند، آورده ایم تا شما حداقل آگاه باشید پشت چه فرمانی می نشینید. تست تصادف یعنی چه؟ تست های تصادف به این صورت انجام میگیرد که خودرو حین تصادف چه خسارت های جانی به همراه خواهد داشت. مثلا خودرویی که تصادف می کند برای سقف و ستون درهایش چه اتفاقی می افتد و ممکن است به سرنشین های آن چه آسیبی برساند؟ میله فرمان، موتور و تجهیزات داخل کاپوت چقدر احتمال دارد در زمان تصادف وارد اتومبیل شده و به سرنشین های آن آسیب بزند؟ طبیعتا خودرویی که کمترین خسارت را وارد کند بیشترین نمره را خواهد گرفت که متاسفانه اتومبیل هایی که داخل کشور هستند زیاد نتوانستند نمره قابل قبولی را در این آزمایش ها دریافت کنند. پراید: خودرویی که این روزها در هر کوی و برزنی دیده می شود وبه خاطر قیمت پایین آن هر قشری تقریبا توان خرید آن را دارد چندان هم ایمن و مطمئن نیست و در بخش تست تصادف نتوانسته سربلند بیرون بیاید و امتیاز خوبی نگرفته است. در نتایج تست موسسه ایمنی بزرگراه های آمریکا خودرو پراید بدترین خودرو سواری شناخته شده که می تواند جان سرنشینانش را به طرز وحشتناکی به خطر بیندازد. پراید در تست تصادف دچار انحراف شدید در ستون، درها و سقف می شود. کابین سرنشینان تاب برمی دارد، در خودرو باز می شود و مواد داشبورد هم صدمه شدید به پای راننده می زند. جلو خودرو درست جمع نمی شود و بسیاری از قطعات کاپوت مانند موتور هم در تصادف شدید وارد کابین می شود. پژو ۲۰۶: ۲۰۶ از آن خودروهای جوان پسند است که خیلی طرفدار دارد و در تیپ های مختلف تولید می شود و خوشبختانه در آزمایش های صورت گرفته مشخص شده که ایمنی لازم را هم دارد. خودرو پژو ۲۰۶ از نظر ایمنی چهار ستاره از پنج ستاره موسسه euroncap را گرفته است. این خودرو زمانی که دچار سانحه شود کاپوتش تخریب شده اما موتور مچاله شده اش به جای اینکه داخل اتومبیل شود و به راننده و سرنشین کنارش آسیب برساند به سمت زمین متمایل می شود و همین موضوع سطح ایمنی پژو ۲۰۶ را بالا برده است. ام وی ام: ناامن بودنش کمتر از پراید و همزادش ماتیز نیست و موسسه euroncap بیشتر از دو ستاره از پنج ستاره را به او اختصاص نداده. در تست صورت گرفته مشخص شده علاوه بر اینکه سقف ام وی ام خم می شود درهای آن هم باز شده و احتمال اینکه سرنشین ها به بیرون خودرو پرتاب شوند را بالا برده است. علاوه بر این، قطعات داخل جلوی خودرو صدمه شدیدی به سرنشینها خواهد زد؛ به طوری که آسیب واردشده به آدمک تست در ناحیه سر، گردن و بالاتنه در حد قرمز است که نمی تواند وضعیت خوبی باشد. سمند: اما سمند کمی می تواند خیالمان را راحت کند که آنقدرها هم خودروهای وطنی خطرناک نیستند. تست تصادف سمند در شرکت مایرای انگلستان انجام شده به خاطر اینکه دو خودرو داخلی تیبا و سمند به دلیل بومی بودن توسط موسسات معتبر اروپایی و آمریکایی مورد بررسی قرار نگرفته اند. با این حال در همان تستی که انجام شده کمی بهتر از سایر اتومبیل ها عمل کرده، به طوری که در این تست سمند سقفش تاخورده (خمیدگی به داخل اتاق) و نیز رکاب باعث شکستگی پای آدمک تست شده است. ایربگ آن به موقع کار کرده و خوشبختانه به خاطر اینکه وزن عقب و جلوی سمند متناسب است، حین تصادف عقب خودرو بلند نمی شود. سالم ماندن ستون ها، خرد شدن شیشه جلو موجب شده سمند از سوی شرکت انگلیسی مایر استانداردهای ایمنی را کسب کرده و از حیث ایمنی با برتری جزئی نسبت به پژو ۴۰۵ شرایط کسب امتیاز این بخش را داشته باشد و اگر در موسسه یوروآن کپ این تست انجام می گرفت، می توانست سه ستاره را دریافت کند. خودرو ملی سمند با ارتقای استانداردهای جهانی، موفق به گذراندن تست های اجباری استاندارد ایمنی کشورهای حوزه خلیج فارس (GSO) نیز شده و استانداردهای اجباری ایمنی تصادف را با موفقیت گذرانده است. تیبا: تیبا که ترکیبی از ریو و پراید است هم مورد تست تصادف قرار گرفته. فیلم تست تصادف این خودرو نشان می دهد که در خودرو هنگام تست باز می شود و ستون های سقف هم تاب برمی دارد که نشان می دهد وضعیت ایمنی خودرو مناسب نیست و احتمالا به سختی بتواند دو ستاره ایمنی را به دست آورد که نشان می دهد وضعیت ایمنی خودرو پراید از تیبا بهتر است. . تندر ۹۰: تندر ۹۰ سه ستاره است و قطعات داخلی آن طوری طراحی شده که هنگام تصادف فشرده شود. همچنین از آنجایی که مخزن سوخت در کف خودرو و به دور از کمک فنرها قرار گرفته برای همین اگر تصادف از عقب رخ بدهد کمترین احتمال برای سوراخ شدن آن توسط اجزای کمک فنر وجود دارد. وجود یک لایه عرضی در پشت صندلی عقب خطر ورود اشیا از صندوق عقب به کابین را محدود می کند. ساختار لانه زنبوری داشبورد که اذز پلی پرولین جاذب نیرو ساخته شده در اثر ضربه از جلو، خطر آسیب به زانو را کاهش می دهد. پژو پارس: یکی از مهمترین نقص هایی که خودرو پژو پارس دارد و می تواند راننده را مورد خطر جانی نیز قرار دهد در صورت تصادف احتمال اینکه میل فرمان و پدال ها به داخل اتاق خودرو وارد شود و به سرنشین آسیب برساند بسیار بالاست. البته قسمت های زیرین خودرو مثل شاسی و قسمت زیرین کلاف بدنه مقاومت خوبی دارند ولی قسمت های بالایی بدنه چندان از استحکام بالایی برخوردار نبوده و می تواند هنگام واژگونی خودرو به سرنشینان آسیب وارد کند. همچنین این خودرو از نظر هندلینگ تعادل خوبی دارد. زانتیا: زانتیا هم یکی از همان خودروهای جوان پسند است که خیلی هم طرفدار دارد اما بدنیست بدانید زانتیا با وجود اینکه ظاهرش به نظر کاملا محکم می آید اما اصلا اینطور نیست و در آزمایش تصادف مانند پراید تنها دو ستاره ایمنی و در واقعا یک و نیم ستاره توانسته دریافت کند که به نسبت قیمت و جثه اش اصلا امتیاز خوبی نخواهد بود. با وجود اینکه بودن کیسه هوا در این خودرو میزان تلفات و خسارات را کاهش می دهد اما با این حال شاسی خودرو خم می شود و حتی ستون خودرو تاب برمی دارد. یکی از مهمترین نقاط ضعف زانتیا تصادف از بغل است که اگر چنین اتفاقی بیفتد بیشترین آسیب را هم به خودرو و هم به سرنشین ها وارد خواهد کرد و بالاتنه و پاهای راننده حین تصادف بیشترین احتمال آسیب را خواهد داشت. آنقدر وضعیت زانتیا در زمان تصادف بد است که کلا فرقی نمی کند قرار است با کدام سمت این تابوت مرگ تصادف کنید چون در تست های صورت گرفته شده، تصادف از جلو هم در وضعیت قرمز قرار دارد. این خودرو زمانی وارد بازار ایران شد که تولیدش دراروپا متوقف شده بود که چندان هم موفق نبوده است. مگان: مگان وضعیت ایمنی اش خیلی بهتر از زانتیای یک و نیم ستاره ای گزارش شده است و در این تست سربلند بیرون آمده و با دو کیسه ایمنی هوا پنج ستاره دارد. یعنی در آزمایش های صورت گرفته هر اتفاقی که برای زانتیا افتاده برای مگان نیفتاده است؛ نه شاسی اش انحراف پیدا کرده و نه ستون هایش خم شده است. همچنین در سیستم ترمز این خودرو از تکنولوژی سیستم ضدقفل و توزیع الکترونیک نیروی ترمز در چرخ استفاده شده که عملکرد خیلی خوبی را به همراه دارد. مزدا ۳: مزدا ۳ هم مانند مگان ایمنی خوبی دارد. کیسه های هوایی که برای راننده و سرنشین ها و همچنین کیسه های جانبی تعبیه شده، یکی از مهمترین علت های بالا رفتن امتیاز آن از نظر سطح ایمنی است که پنج ستاره اش کرده است. سوناتا: این ماشین توانسته از نظر سطح ایمنی چهار ستاره را از موسسه euroncap دریافت کند. سوناتا نیز مهمترین امتیازش به خاطر کیسه های هوای تعبیه شده اش است. البته به شلرط آنکه اصل باشد. سطح کلی نتیجه این آزمایش و همچنین ساختار خودرو خوب گزارش شده. احتمال آسیب ندیدن سر، گردن و سینه حین تصادف متوسط گزارش شده اما از نظر سطح ایمنی پا و زانو خوب است.
دوستان عزیزم سلام: با تشکر از انتخاب شما تمام تلاش بنده و دوستانم ارائه مطالب مفید و سودمند و البته سرگرم کننده میباشدو هدف ما این است که شما به روز باشید.